Mantelzorg- en vrijwilligersplein 2021

Interview met Marjo Mooren en Samantha Regeer

2021 was het jaar waarin we hebben gezocht naar de gemene deler.

Samantha Regeer

2021 was het jaar waarin Centrum Mantelzorg, het Vrijwilligerspunt van Sociom en Blink werden samengevoegd tot “Mantelzorg en Vrijwilligersplein”. Vanuit één plek worden nu drie doelgroepen bediend: mantelzorgers, vrijwilligers (of organisaties die vrijwillige inzet zoeken) en professionals die te maken krijgen met mantelzorgers. Een logische combinatie met groot bereik, maar het was even zoeken…

Samengaan

‘2021 was het jaar waarin we hebben gezocht naar de gemene deler, vertelt Samantha. We moesten elkaar en elkaars expertise goed leren kennen om de samenwerking te versterken. We hebben heidagen gehad en vooral gezocht naar een goede manier om samen te werken. Natuurlijk heeft corona dat wel een beetje lastig gemaakt, maar inmiddels is duidelijk hoe we dit georganiseerd willen hebben. Toch hebben we, door die zoektocht en door corona, in de praktijk in 2021 nog veelal als losse expertises gewerkt.’

Mantelzorg

‘Er zijn 25 Zorg- en Welzijnsorganisaties betrokken bij de Mantelzorgnota en wij coördineren dat regio breed’, licht Marjo toe. ‘Die Mantelzorgnota kent vijf belangrijke speerpunten:

  • Jonge mantelzorgers
  • Mantelzorg en wonen
  • Mantelzorg en werk
  • Respijtzorg
  • Informele zorg

Als rode draad loopt daar doorheen: meer (h)erkenning van en voor mantelzorgers creëren en verbeterde communicatie naar mantelzorgers. We hebben werkgroepen opgezet op die onderwerpen, samen met de 25 zorg- en welzijnsorganisaties die betrokken zijn. Daarnaast bieden we als Expertise Centrum activiteiten, scholing en trainingen aan voor mantelzorgers en professionals.’ 

Vrijwilligersplein

‘Wij zijn er met name voor organisaties die met vrijwilligers werken en mensen die vrijwilligerswerk willen doen. Voorheen hadden we in 5 gemeentes balies waar men naartoe kon als men vrijwilligers nodig had of vrijwilligerswerk wil doen. Onze rol was om te bemiddelen. Nu zijn er nog 3 balies. We richten ons nu meer op adviesvragen, scholing en bemiddeling, we hebben tevens een deskundigheidsbevordering aanbod ontwikkeld.  Het Vrijwilligersplein voert haar werk uit vanuit de brede opdracht die Sociom heeft. Daarbinnen hebben we natuurlijk ook te maken met mantelzorgers. We zien nu dat we vanuit Mantelzorg en Vrijwilligersplein de verschillende doelgroepen bij elkaar kunnen brengen en beter kunnen bedienen.

Toelichting op de cijfers

‘Corona heeft onze cijfers wel beïnvloed. Er kwamen simpelweg veel meer mogelijkheden voor het doen van vrijwilligerswerk en dus hadden we genoeg te doen. Van bemiddeling tot advies’, licht Samantha toe.

Ontwikkelingen

Dit jaar hadden we natuurlijk intern te maken met veel ontwikkelingen. Maar ook naar buiten toe hebben we moeten dealen met een aantal zaken.

Marjo: ‘Het collectief aanbod Expertisecentrum Mantelzorg is helemaal stil komen te liggen omdat dit volgens de maatregelen niet door mocht gaan. Maar ook andere activiteiten die we vrij snel digitaal zijn gaan aanbieden vonden weinig gehoor. De doelgroep liet duidelijk merken daar niet echt voor in te zijn. Gek genoeg verschilt het een beetje per gemeente of mensen te porren zijn voor onlinetrainingen. Leeftijd lijkt daar niet eens een rol in te spelen. Het heeft meer te maken met verschillende momenten en wijze waarop het wordt aangeboden en bekendgemaakt is. Dé mantelzorger bestaat niet’, zegt Marjo.

‘Ook werd vanwege corona veel zorg afgeschaald door mantelzorgers zelf, vanwege angst voor corona met een kwetsbaar persoon thuis; mantelzorgers raakten daardoor nog meer in isolement en we krijgen verschillende signalen, bijvoorbeeld vanuit de Thuiszorg, dat de overbelasting bij mantelzorgers daardoor toeneemt. In reactie daarop zijn door ons al trainingen ontwikkeld waarmee we professionals meer handreikingen geven hoe ze die mantelzorger ter plekke kunnen ondersteunen en hebben we op onze website de respijtzorg in kaart gebracht zodat professionals direct kunnen zien waar ze voor respijtzorg terecht kunnen.’

‘Om beter te kunnen polsen waar de behoefte ligt bij mantelzorgers hebben we bovendien voor 2022 besloten een panel op te richten, een soort denktank die gaat onderzoeken wat we voor alternatief aanbod zouden kunnen creëren.’

‘Het is belangrijk dat we die mantelzorgers goed kunnen bereiken, maar veel mantelzorgers herkennen zichzelf nog niet als mantelzorger. Onze website is erg informatief maar we zorgen ook dat we zichtbaar zijn bij onze partners zodat zij kunnen doorverwijzen als ze signaleren. We leveren informatie aan voor hun interne intranet en hebben goodiebags die we uitdelen om meer bekendheid te genereren rondom mantelzorg en onze ondersteuning.’

Samantha: ‘Wat wij bij de vrijwilligerspunten hebben gezien is dat er veel meer bekendheid kwam voor flexibel vrijwilligerswerk. Dit is niet per se een nieuwe trend maar wel een die in coronatijd meer aandacht kreeg. Mensen delen hun tijd graag zelf in. Er zijn veel vrijwilligers gestopt omdat ze tijdens corona ontdekten dat vrije tijd ook heel fijn is. Er waren verenigingen waar leden gestopt zijn omdat ze wel moesten betalen maar bijvoorbeeld niet konden sporten. Dat werd opgevangen door vrijwilligers waardoor er een tekort ontstond. Ja, corona heeft een hele grote impact gehad.’

‘Voor ons betekende dit dat we meer aandacht moesten besteden aan een nieuwe manier van denken over en door vrijwilligers. Die flex-vrijwilliger kan heel waardevol zijn! We hebben onder andere een tijdschrift uitgebracht waarin je over dat nieuwe type vrijwilliger kon lezen. Tijdelijk heeft dat voor meer aanmeldingen gezorgd, maar we merken bij organisaties nog niet dat ze ervoor open staan. In 2022 zullen we ons meer gaan richten op het geven van trainingen over deze groep nieuwe vrijwilligers zodat deze met meer enthousiasme ontvangen zullen worden.’

‘Daarnaast maakte wet- en regelgeving het vrijwilligerswerk steeds onaantrekkelijker. In 2021 was de WBTR heel erg in beeld omdat zelfs hele kleine stichtingen hun statuten moesten aanpassen. Dat vraagt zoveel werk van dit soort verenigingen dat ze liever stoppen. Het overkoepelend landelijk orgaan voor vrijwilligersorganisaties, NOV is een petitie gestart om dit tegen te gaan.’ Marjo: ‘Bureaucratie heeft ook veel invloed op mantelzorgers. Wanneer bijvoorbeeld een buurvrouw van iemand die zorg nodig heeft elke week mee gaat zwemmen, en die zorgvrager wordt ondergebracht bij een zorgcentrum, dan kan die buurvrouw ineens niet meer elke week mee gaan zwemmen omdat de zorgaanbieder dan niet weet waar de verantwoordelijkheid ligt en dat risico niet wil aangaan. Dus waar het eigenlijk de bedoeling is netwerken te vergroten en zoveel mogelijk mensen vanuit hun eigen kring te ondersteunen, wordt dat door wetten en regels onmogelijk gemaakt.

Toegevoegde waarde

‘Onze meerwaarde is dat we de verbindende factor kunnen zijn tussen alle betrokken organisaties en daar aanbod op kunnen creëren. We signaleren, geven voorlichting, organiseren activiteiten en bieden echt expertise op het gebied van mantelzorg en vrijwillige inzet. We ontvingen zelfs een NOV keurmerk “Vrijwillige Inzet Goed Geregeld!”. En ook het Vrijwilligers Tevredenheidsonderzoek liet resultaten zien waar we trots op zijn.’

Vooruitblik

Samantha: In coronatijd is er ook een toename geweest van individuele hulpvragen, dat kregen we ook terug van bijna alle collega’s bij Sociom. Corona is daar zelf een oorzaak van maar ook bijvoorbeeld het feit dat mensen steeds langer zelfstandig moeten wonen. Daarom starten we in 2022 een Maatjesproject om de brug te slaan tussen de hulpvrager en sociaal werker. Met het Maatjesproject bieden we in de toekomst een platform van vraag en aanbod, zoals Blink dat doet voor een specifieke doelgroep. Daarnaast zullen we maatjes die zich aanmelden blijven begeleiden in moeilijke situaties.

Blink

Doordat Blink regio Land van Cuijk per januari 2021 onderdeel is geworden van Sociom en daarmee onderdeel is geworden van het “Mantelzorg en vrijwilligersplein” worden potentiële vrijwilligers sneller en makkelijker geïnformeerd en verwezen over alle vrijwilligerswerk mogelijkheden. Er wordt breder gekeken om aan de wensen en behoeften te voldoen zodat hun talent op de juiste plek wordt ingezet.

Veel nieuwe vrijwilligers zijn er afgelopen jaar niet bijgekomen i.v.m. corona. Het aantal mensen dat op zoek was naar een maatje is licht gestegen en dat betekent dat ook de wachtlijst langer is geworden. Daarom is er extra tijd geïnvesteerd in het contact met de hulpvragers die bekend zijn bij Blink en nog géén maatje hebben en is er een luisterend oor geboden voor degene die daar behoeften aan hadden.